Wiosna 1980 r. przebiegała w kraju w atmosferze narastających trudności życia codziennego. Mnożyły się represje wobec osób związanych z niezależnymi ośrodkami opozycyjnymi. Nie mogły one jednak one powstrzymać rozwoju działań opozycyjnych. Wiadomości o losie represjonowanych natychmiast rozchodziły się po kraju i budziły protesty ogółu. Najbardziej gorący okres rozpoczął się w lipcu 1980 r., kiedy to władze bez żadnego wcześniejszego komunikatu wprowadziły podwyżki cen niektórych gatunków mięsa.6 Reakcja robotników na owe podwyżki była natychmiastowa. W kilku zakładach przemysłowych w różnych częściach kraju doszło do przerw w pracy. Władze zdecydowały się gasić strajki przyznając strajkującym dodatki pieniężne, które miały zrekompensować podwyżki cen. Posunięcie to powodowało powiększenie się fali przerw w pracy. Zasadniczego znaczenia dla całości wydarzeń nabrał, rozpoczęty 14 sierpnia7, strajk w Stoczni Gdańskiej, który rozlał się na całe Trójmiasto. Robotnicy wysunęli m.in. postulat polityczny, utworzenia niezależnych od partii i dyrekcji zakładu pracy Wolnych Związków Zawodowych. Strajkujący, na czele z L. Wałęsą zawiązali wspólną reprezentację (Międzyzakładowy Komitet Strajkowy - MKS), z którą musiała się liczyć strona rządowa. 18 sierpnia rozpoczął się strajk w Szczecinie, gdzie, na wzór gdański, powołano MKS, na czele którego stanął Marian Jurczyk8. Pod koniec sierpnia do strajku przyłączyły się Wrocław i Kraków. Wówczas pozycja strony rządowej uległa osłabieniu.

30 sierpnia podpisano tzw. porozumienie szczecińskie. Jednak treść tego porozumienia nie świadczy najlepiej o przygotowaniu strajkujących do prowadzenia negocjacji z rządem. Zgodzono się na szereg sformułowań, które były niejasne, stwarzając możliwość różnorakiej interpretacji, otwierając tym samym pole do zatargów9. Dzień później, tj. 31 sierpnia podpisano porozumienie gdańskie. Stanowiło ono dokument już dużo bardziej przemyślany. Jasno przyznaje on prawo do tworzenia niezależnych od partii związków zawodowych, prawo do strajku itp. Zawarto w nim również, pominiętą w porozumieniu szczecińskim, klauzulę o podjęciu kroków celem poprawy sytuacji gospodarczej. 1 września MKS w Gdańsku przekształcił się w Międzyzakładowy Komitet Założycielski wolnych związków zawodowych. Po podpisaniu porozumienia gdańskiego, pozostały do rozwiązania problemy Górnego Śląska. 2 września w Jastrzębiu podpisano porozumienie, które w zasadzie regulowało wewnętrzne sprawy tej gałęzi przemysłu10. 24 października 1980 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie zarejestrował Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność wprowadzając pewne zmiany do jego statutu, które przede wszystkim dotyczyły prawa do strajku i uznanie przez związek przewodniej roli partii. 10 listopada Sąd Najwyższy uchylił owe poprawki11. Wydarzenia ogólnopolskie związane z narodzinami NSZZS doczekały się wielu opracowań. Są one przedstawione w podręcznikach, wspomnieniach, pamiętnikach. Świadczy o tym choćby zebrana przez autorkę niniejszej pracy literatura zamieszczona w bibliografii. Zapewne nie jest ona jeszcze kompletna. Zauważyć można jednak brak opracowań dotyczących owych wydarzeń w poszczególnych miejscowościach i regionach (z wyjątkiem Wybrzeża, Szczecina, Gdańska). Nawet Kraków, który w Polsce, a tym bardziej w Małopolsce odgrywał i nadal odgrywa znaczącą rolę pod każdym względem, nie doczekał się opracowania mówiącego o początkach Solidarności na jego terenie. A przecież wiadomo, że nawet sam Kombinat w Nowej Hucie odegrał ogromną rolę w narodzinach ruchu związkowego.

Redakcja

orzjerzy@gmail.com

 

 

Szukaj

Statystyki

Użytkowników:
1
Artykułów:
491
Odsłon artykułów:
758654
Copyright © 2019 Archiwum Bocheńskiej Solidarności. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem wydanym na warunkach GNU Powszechnej Licencji Publicznej.